Ο ρόλος των Φιλελλήνων στην Ελληνική Επανάσταση του 1821

Ο ρόλος των Φιλελλήνων στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 Η λέξη φιλελληνισμός προέρχεται από τις λέξεις φίλος και Ελληνισμός. Ο φιλελληνισμός έχει υπάρξει σε διάφορες μορφές ήδη από την ρωμαϊκή εποχή, αλλά παρουσίασε ιδιαίτερη εξάπλωση στον δυτικό κόσμο κατά τον 19ο αιώνα, καθώς πολλοί, ιδιαίτερα σπουδαστές και λόγιοι που μελετούσαν την τέχνη, τον πολιτισμό και τη γλώσσα της Αρχαίας Ελλάδας, συγκινήθηκαν βαθιά από την κατάσταση των  Ελλήνων της εποχής, που βρίσκονταν υπό οθωμανική κυριαρχία και ξεκίνησαν να αγωνίζονται για την ανεξαρτησία τους. Πολλοί ήταν εκείνοι που αφιέρωσαν προσπάθειες και χρήματα για να εξασφαλίσουν υποστήριξη στην Ελληνική Επανάσταση ενώ αρκετοί από αυτούς αποφάσισαν να έρθουν στην Ελλάδα για να πολεμήσουν στο πλευρό των αγωνιστών, συχνά θυσιάζοντας τη ζωή τους. The Reception of Lord Byron at Missolonghi, 1861, Theodoros Vryzakis (National Gallery–ASM) Βρετανοί Φιλέλληνες
Λόρδος Βύρων Ο Τζορτζ Γκόρντον Μπάιρον (1788-1824), γνωστός ως Λόρδος Βύρων, ήταν ένας από τους πιο εμβληματικούς Βρετανούς ρομαντικούς ποιητές και ίσως ο πιο διάσημος φιλέλληνας. Γεννημένος στο Λονδίνο, είχε έναν πληθωρικό τρόπο ζωής και ήταν διαβόητος για τις πολυάριθμες ερωτικές σχέσεις του. Πάντα λάτρευε την Ελλάδα, την οποία είχε επισκεφθεί για πρώτη φορά στα νεανικά του χρόνια.
Βαθιά συγκινημένος από τον ελληνικό αγώνα και έπειτα από παρακίνηση του Βρετανού αξιωματικού Έντουαρντ Μπλακιέρ, αποφάσισε να ταξιδέψει στην Ελλάδα ως απεσταλμένος του Φιλελληνικής Επιτροπής του Λονδίνου, φέρνοντας μαζί του ένα σημαντικό χρηματικό ποσό από την περιουσία του. Έφτασε στο πολιορκημένο Μεσολόγγι το 1824 με την ελπίδα να πολεμήσει στο πλευρό των Ελλήνων αγωνιστών. Ονειρευόταν μάλιστα έναν ένδοξο θάνατο στη μάχη, αλλά η εύθραυστη υγεία του τον εμπόδισε να πραγματοποιήσει τα σχέδιά του. Πέθανε έπειτα από μια έντονη κρίση πυρετού, λίγους μήνες μετά την άφιξή του. Παρά το γεγονός ότι δεν κατάφερε ποτέ να ηγηθεί μιας επίθεσης εναντίον των οθωμανικών δυνάμεων, η θυσία του τον κατέστησε σύμβολο αυταπάρνησης και φιλελληνισμού.
Left: Portrait of Lord Byron [detail], 1813, Thomas Phillips (by BBC Your Paintings via Wikimedia Commons); Right: The Exodus (sortie) from Missolonghi, 1853, Theodoros Vryzakis (National Gallery–ASM)
Φρανκ Άμπνεϋ Χέιστινγκς (Φραγκίσκος Άστιγξ) Ο Φρανκ Άμπνεϋ Χέιστινγκς (1794 -1828) ήταν Βρετανός αξιωματικός του ναυτικού από αριστοκρατική οικογένεια, ο οποίος είχε πολεμήσει στη ναυμαχία του Τραφάλγκαρ και τη μάχη της Νέας Ορλεάνης. Παραιτήθηκε το 1819 και τον Μάρτιο του 1822 ταξίδεψε στην Ελλάδα, όπου κατατάχτηκε στις επαναστατικές δυνάμεις και έλαβε μέρος στις ελληνικές ναυτικές επιχειρήσεις για δύο χρόνια, προσφέροντας πολύτιμες γνώσεις και ιδέες και διοικώντας ένα πλοίο. Αργότερα μετατέθηκε στην ξηρά, όπου του ανατέθηκε η διοίκηση του ελληνικού πυροβολικού.
Ο Χέιστινγκς υπέβαλε διάφορα υπομνήματα στην επαναστατική κυβέρνηση, προτείνοντας την απόκτηση ατμοκίνητων πολεμικών πλοίων. Παρά τις μεγάλες δυσκολίες που προέκυπταν λόγω της οικονομικής δυσχέρειας, κατάφερε τελικά να εξασφαλίσει τα κεφάλαια για ένα ατμόπλοιο, κυρίως χάρη στην υποστήριξη της Φιλελληνικής Επιτροπής του Λονδίνου και άλλων ευεργετών. Η ελληνική διοίκηση τον διόρισε διοικητή του πλοίου, με το όνομα Καρτερία, του πιο σύγχρονου πλοίου στη Μεσόγειο το 1827. Το ατμόπλοιο -το πρώτο του είδους του που χρησιμοποιήθηκε ως πολεμικό- βοήθησε πολύ τους Έλληνες σε αρκετές επιτυχημένες πολεμικές επιχειρήσεις, με επικεφαλής τον Χέιστινγκς, οποίος πέθανε το 1828, αφού τραυματίστηκε στη μάχη.
Αμερικανοί Φιλέλληνες
Τζωρτζ Τζάρβις Ο Τζωρτζ Τζάρβις από τη Νέα Υόρκη ήταν φοιτητής στη Γερμανία και έγινε ο πρώτος Αμερικανός φιλέλληνας που ήρθε να αγωνιστεί στην Ελληνική Επανάσταση, το 1822. Κατατάχθηκε στο ελληνικό ναυτικό και συμμετείχε σε 13 ναυμαχίες και πολεμικές επιχειρήσεις. Ήταν παρών στην πολιορκία του Μεσολογγίου και της Ακρόπολης και στη μάχη με τον Χουρσίτ-Πασά στο Μοριά. Πιάστηκε μάλιστα αιχμάλωτος από τον Ιμπραήμ Πασά, αλλά αρνήθηκε να προδώσει τους συναγωνιστές του.
Υιοθέτησε την ελληνική ενδυμασία και έμαθε ελληνικά, βοηθώντας αργότερα και άλλους φιλέλληνες να μάθουν τη γλώσσα. Οι συναγωνιστές του τον φώναζαν Ζέρβα ή Ζερβό. Το ημερολόγιο και οι επιστολές του αποτελούν σημαντική ιστορική πηγή για την επανάσταση. Ο Τζάρβις ήταν αληθινός εθελοντής και δεν έλαβε ποτέ κάποιο μισθό ή αποζημίωση από την ελληνική κυβέρνηση. Πέθανε από κάποια ασθένεια στο Άργος τον Αύγουστο του 1828. Σάμιουελ Γκρίντλεϊ Χάου Ο Σάμιουελ Γκρίντλεϊ Χάου (1801-1876) ήταν γιατρός από τη Βοστώνη και υπέρμαχος της κατάργησης της δουλείας. Μετά την αποφοίτησή του από το Χάρβαρντ το 1824, ήρθε στην Ελλάδα για να καταταγεί στον επαναστατικό στρατό, όπου υπηρέτησε ως χειρουργός. Τον αποκαλούσαν «Λαφαγιέτ της Ελληνικής Επανάστασης» χάρη στη γενναιότητα και τον ζήλο του. Το 1827 επέστρεψε στις ΗΠΑ για να συγκεντρώσει χρήματα και προμήθειες για τον δοκιμαζόμενο ελληνικό λαό, καταφέρνοντας να συγκεντρώσει περίπου 60.000 δολάρια, τα οποία δαπάνησε για προμήθειες, ρουχισμό και τη δημιουργία μιας αποθήκης αρωγής για τους πρόσφυγες κοντά στην Αίγινα.
Ο Χάου έφερε πολλά ορφανά παιδιά από την Ελλάδα μαζί του στις Ηνωμένες Πολιτείες και συνέβαλε στη μόρφωσή τους. Αργότερα έγραψε έναν ιστορικό της επανάστασης (Historical Sketch of the Greek Revolution), που εκδόθηκε το 1828. Το τελευταίο του ταξίδι στην Ελλάδα ήταν το 1866, όταν πήγε στην Κρήτη (που ήταν ακόμη τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας) για να προσφέρει βοήθεια στους Κρητικούς πρόσφυγες κατά τη διάρκεια της Κρητικής Επανάστασης.
Samuel Gridley Howe
Τζόναθαν Πέκαμ Μίλλερ Ο Τζόναθαν Πέκαμ Μίλλερ (1797-1847) από το Βερμόντ ήταν μέλος του αμερικανικού στρατού και υπέρμαχος της κατάργησης της δουλείας. Εμπνευσμένος από τον Λόρδο Βύρωνα, έγινε θερμός φιλέλληνας. Το φιλελληνικό κομιτάτο της Βοστώνης χρηματοδότησε το ταξίδι του στο Μεσολόγγι το 1824. Κατά τη διάρκεια των επόμενων δύο ετών, ανήλθε στο βαθμό του συνταγματάρχη του ελληνικού στρατού. Ο Μίλερ έμαθε γρήγορα ελληνικά και υιοθέτησε την ελληνική ενδυμασία. Ήταν στο Μεσολόγγι κατά τη διάρκεια της τελικής πολιορκίας του και δραπέτευσε λίγες ημέρες πριν από την Ηρωική Έξοδο, ενώ στις επιστολές του περιέγραψε τη σφαγή του πληθυσμού από τους Οθωμανούς.
Ο Μίλερ επέστρεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1826 και αφιέρωσε πολλές προσπάθειες για την ευαισθητοποίηση και τη συγκέντρωση χρημάτων για τον ελληνικό αγώνα. Το 1827 ταξίδεψε για δεύτερη φορά στην Ελλάδα, ως απεσταλμένος του φιλελληνικού κομιτάτου της Νέας Υόρκης για να καθοδηγήσει την αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας. Έφυγε για τις ΗΠΑ όταν πλέον η Ελλάδα είχε αποκτήσει καθεστώς ανεξαρτησίας το 1828, έχοντας υιοθετήσει ένα ορφανό ελληνόπουλο, τον Λουκά Μιλτιάδη Μίλερ, που θα γινόταν στη συνέχεια επιτυχημένος δικηγόρος, επιχειρηματίας και μέλος του Κογκρέσου.
Από Greek News Agenda